Ewaluacja „Myślę pozytywnie”

Prowadzenie działań na rzecz upowszechniania wiedzy na temat zdrowia psychicznego i jego uwarunkowań, kształtowanie przekonań, postaw, zachowań i stylu życia wspierającego zdrowie psychiczne, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających zdrowiu psychicznemu, przeciwdziałanie seksualizacji dzieci i młodzieży – w szczególności przez prowadzenie działań informacyjnych i edukacyjnych

Moduł: II

 Głównym celem badania „Realizacja działań związanych z oceną skuteczności programu, w tym narzędzi edukacyjnych i profilaktycznych w szkołach i placówkach, które w 2017 r. brały udział w zadaniach realizowanych w ramach Szkolnego Systemu Wsparcia Zdrowia Psychicznego „Myślę Pozytywnie”. Modelowy Program Promocji i Profilaktyki dla szkół podstawowych, ponadpodstawowych i placówek oświaty oraz wsparcie Zamawiającego w osiągnięciu zakładanych celów” było przeprowadzenie ewaluacji, tj. dokonania oceny jakości i efektów prowadzonych w ramach programu działań, a także sformułowanie propozycji poprawy ich skuteczności i spójności.

Przyjęto następujące cele szczegółowe badania:

  • Ocena trafności rozpoznania potrzeb edukacyjnych odbiorców podejmowanych działań,
  • Ocena adekwatności przygotowanych narzędzi edukacyjnych i profilaktycznych z zakresu ochrony zdrowia psychicznego uczniów i wychowanków skierowanych do przedstawicieli: placówek doskonalenia nauczycieli, poradni psychologiczno-pedagogicznych, psychologów i pedagogów zatrudnionych w szkole lub placówce, w odniesieniu do zdiagnozowanych potrzeb.
  • Ocena przydatności opracowanych elementów modelu, struktury modularnej- części budujących Szkolny System Wsparcia Zdrowia Psychicznego o charakterze obligatoryjnym i fakultatywnym.
  • Ocena monitorowania wdrażanych przez szkoły modułów obowiązkowych i fakultatywnych, która jest miarą trafności przyjętej struktury modularnej.
  • Ocena efektywności prowadzenia działań edukacyjnych i profilaktycznych z perspektywy nauczycieli, rodziców i opiekunów oraz otoczenia instytucjonalnego (przedstawicieli placówek doskonalenia nauczycieli, poradni psychologiczno-pedagogicznych, psychologów i pedagogów zatrudnionych w szkole lub placówce).

W badaniu zastosowano następujące kryteria ewaluacyjne: trafność (stopień dopasowania treści szkolenia oraz kanałów komunikowania do potrzeb grup docelowych), skuteczność (stopień realizacji celów i osiągnięcia wskaźników określonych dla przedsięwzięcia), efektywność (stosunek poniesionych nakładów do uzyskanych efektów działań w praktyce).

Zrealizowane badanie jest ewaluacją ex post, czyli badaniem przeprowadzonym po zakończeniu interwencji społecznej: wdrożenia programu o nazwie Szkolny System Wsparcia Zdrowia Psychicznego „Myślę Pozytywnie”. Celem ewaluacji ex post jest wskazanie rezultatów interwencji oraz zebranie opinii osób i instytucji nią objętych. Ewaluacja tego typu stanowi bardzo cenne źródło informacji użytecznych przy planowaniu kolejnych interwencji. W ewaluacji programu profilaktyki zdrowia psychicznego w szkole sformułowano następujące pytania badawcze:

  1. Na ile instytucje wdrażające zrealizowały działania w ramach Szkolnego Systemu Wsparcia Zdrowia Psychicznego?
  2. W jakim stopniu potrzeby edukacyjne z zakresu wsparcia zdrowia psychicznego uczniów oraz użytkowników Szkolnego Systemu Wsparcia Zdrowia Psychicznego zostały trafnie zdiagnozowane?
  3. Czy zastosowane metody rozpoznania potrzeb edukacyjnych były dobrane odpowiednio do grupy objętej działaniami Szkolnego Systemu Wsparcia Zdrowia Psychicznego?
  4. W jakim stopniu Szkolny System Wsparcia Zdrowia Psychicznego uczniów i wychowanków odpowiadał na zdiagnozowane potrzeby przedstawicieli placówek doskonalenia nauczycieli, poradni psychologiczno-pedagogicznych, psychologów i pedagogów zatrudnionych w szkole lub placówce?
  5. Na ile Szkolny System Wsparcia Zdrowia Psychicznego powinien być zmodyfikowany w stosunku do pojawiających się problemów w trakcie jego realizacji?
  6. Jak oceniana jest przydatność opracowanych modułów obligatoryjnych i fakultatywnych? Czy należy je zmodyfikować, a jeśli tak, to w jaki sposób?
  7. Jak często i w jakich obszarach wypracowane materiały są lub będą używane w praktyce?
  8. W jakim stopniu Szkolny System Wsparcia Zdrowia Psychicznego odpowiada potrzebom grup docelowych programu: uczniom, nauczycielom, rodzicom, lokalnemu otoczeniu?
  9. jakie czynniki wpływają na efektywność Szkolnego Systemu Wsparcia Zdrowia Psychicznego?
  10. Czy zastosowany system monitoringu Szkolnego Systemu Wsparcia Zdrowia Psychicznego pozwala na określenie jego faktycznego wpływu?
  11. W jakim stopniu osiągnięte efekty mogły być uzyskane przy niższych kosztach?
  12. Czy Szkolny System Wsparcia Zdrowia Psychicznego uwzględni aktualną wiedzę naukową i praktyczną z zakresu psychologii, a w szczególności- psychologii rozwojowej dzieci i młodzieży oraz interwencji kryzysowej?

 

Warto podkreślić, iż w zrealizowanym badaniu zastosowany został klasyczny dla nauk społecznych nomotetyczny model wyjaśniania. Zatem zgodnie z nim zostały zastosowane trzy kryteria nomotetycznej zależności przyczynowej:

– zmienne są skorelowane,

-przyczyna występuje przed skutkiem,

-nie występuje pozorność współzależności badanych zjawisk.

Zaproponowany model wyjaśnienia i wnioskowania wymagał przede wszystkim zgromadzenia odpowiednich, wiarygodnych, rzetelnych, i odpowiadających swym zakresem przedmiotowi badania danych i informacji. Niezbędny był dobór takiej metodologii, która umożliwiła dokonanie rzetelnej analizy i udzielenia pełnej, rzeczowej i opartej na uzyskanych wynikach odpowiedzi na pytania badawcze sformułowane przez Zamawiającego oraz zaproponowanie użytecznych wniosków i rekomendacji. Wykonawca zaproponował zastosowanie w powyższym badaniu ewaluacyjnym metody triangulacji technik badawczych i źródeł danych.

Założone cele badawcze zostały zrealizowane w ramach zadania zleconego dzięki rzetelnemu i zgodnemu z harmonogramem wykonaniu badań terenowych. Było to możliwe dzięki przyjętym rozwiązaniom organizacyjnym i dużemu zaangażowaniu wykonawców: koordynatorów regionalnych oraz ankieterów.

Bardzo znaczącym efektem zrealizowanych badań jest ich wysoka wiarygodność wynikająca z wielkości próby badawczej. Badaniami objęto bowiem 80% szkół uczestniczących w projekcie „Myślę pozytywnie” (80 ze 100 szkół). Stosowanie odpowiednich procedur badania ewaluacyjnego wpłynęło z kolei na rzetelność pozyskanego materiału empirycznego oraz prezentowanych wniosków  i rekomendacji pobadawczych.

Raport z badania.